Phần 1: Chọn thang dựa trên tải trọng, tốc độ và các thông số cơ bản khác.
1. Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây, nhu cầu thang máy cho nhà ở tư nhân phát triển rất nhanh, với số lượng lớn, nhà 3 tầng trở lên đều mong muốn trang bị thang máy.
Khi mức sống của người dân ngày càng được nâng cao, mua sắm đồ nội thất trong nhà đều chú ý đến chất lượng và hình thức hơn, tốt và đẹp hơn, tiện nghi hơn. Thang máy hiện nay được coi như là một thiết bị nội thất trong nhà phục vụ việc đi lại giữa các tầng dễ dàng, thuận tiện. Đặc biệt đối với những nhà có nhiều tầng với mặt bằng chật hẹp, nhà dùng để ở hay kết hợp với kinh doanh hoặc khi trong nhà có người già hoặc có người không may bị khuyết tật thân thể có nhu cầu sử dụng xe lăn, xe đẩy, khung đi bộ,… thì trang bị thang máy là giải pháp tối ưu và cần thiết.
Thang máy, nếu hiểu đúng bản chất của nó là một phương tiện giao thông đứng trong nhà hơn là thiết bị nội thất. Ngoài ra, còn mang lại vẻ đẹp, độ sang trọng cho ngôi nhà của mình .
Nhưng làm thế nào để lựa chọn được thang máy vừa đáp ứng được mục đích của người sử dụng, vừa tiết kiệm được diện tích mặt bằng một cách tối ưu, vừa đảm bảo trong giới hạn chiều cao của nhà đã được cấp phép, vừa đảm bảo an toàn và tin cậy, lại vừa phù hợp với khả năng tài chính của chủ nhà?
Đây chính là điều mà tác giả muốn được chia sẽ phần kiến thức nhỏ bé của mình, với các nhà tư vấn, thiết kế, cung cấp và lắp đặt và tất nhiên cả người sử dụng về hạng mục thang máy trong công trình.
Trong phạm vi bài viết này, chỉ mới giới thiệu loại thang máy dùng cho nhà ở tư nhân, lọai thang máy điện, dẫn động cáp. Còn những loại thang chưa đề cập tới có thể tham khảo tài liệu khác.
2. Khái niệm thang máy cho nhà ở tư nhân và thang máy gia đình
Theo QCVN32: 2018/BLĐTBXH – Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về an toàn lao động đối với thang máy gia đình. Thang máy gia đình được định nghĩa là thang máy được điều khiển tự động, lắp đặt cố định, chỉ sử dụng để vận chuyển người, phục vụ những tầng dừng xác định, được dẫn hướng theo phương thẳng đứng hoặc theo phương lệch với phương thẳng đứng một góc tối đa 15°, với kích thước sàn cabin, vận tốc định mức và hành trình nâng như sau:
– Tốc độ định mức của cabin thang máy không vượt quá 0,3 m/s.
– Diện tích hữu ích của sàn cabin không vượt quá 1,6 m2, và kích thước các cạnh của sàn cabin không dưới 0,6 m.
– Hành trình nâng của cabin không vượt quá 15 m.
Những thang máy chở người, có những thông số về kích thước sàn cabin, tốc độ và hành trình không đáp ứng quy định trong QCVN 32: 2018/BLĐTBXH thì không được coi là thang máy gia đình. Chúng không được áp dụng QCVN 32:2018/BLĐTBXH, mà chỉ có thể theo TCVN 6396-20: 2017, hoặc 6396-21: 2015, và phải tuân thủ QCVN 02:2019/BLĐTBXH.
Do đó, cần lưu ý rằng: thang máy dùng cho nhà ở tư nhân không phải hoàn toàn là thang máy gia đình, nhưng thang máy gia đình là thang máy dùng cho nhà ở tư nhân.
2. Một số vấn đề dễ gặp phải khi chọn thang máy cho nhà ở tư nhân
Khi chọn mua thang máy, chủ nhà thường đặt ra các câu hỏi: loại thang máy nhỏ nhất, chở được bao nhiêu người hay được bao nhiêu kg? Kích thước giếng thang cần để lắp thang máy là bao nhiêu? Giá thang, thời gian cung cấp và lắp đặt như thế nào?
Khi chọn mua thang máy, chủ nhà thường đặt ra các câu hỏi: loại thang máy nhỏ nhất chở được tối đa bao nhiêu người hay được bao nhiêu kg? Kích thước giếng thang cần để lắp thang máy là bao nhiêu? Giá thang, thời gian cung cấp và lắp đặt như thế nào? Nhưng ít khi chủ nhà hỏi cần mua thang máy để đáp ứng được mục đích sử dụng trong nhà và các yêu cầu cụ thể. Phần lớn các chủ nhà hiểu công dụng thang máy rất đơn giản là để vận chuyển người lên các tầng. Phần còn lại do các nhà tư vấn, thiết kế hoặc các nhà cung cấp, lắp đặt quyết định thay họ.
Hiện nay, các thông số cơ bản của thang máy và kích thước giếng thang đang được lựa chọn theo catalogue hoặc theo tư vấn của các nhà tư vấn, kiến trúc sư, các công ty cung cấp và lắp đặt thang máy đưa ra. Nhưng cũng có những trường hợp suy nghĩ đơn giản, có thể mua thang theo kiểu “may đo”, nên chỉ cần trừ lại một ô trong mặt bằng để sau này lắp thang máy là được.
Khi các nhà tư vấn và thiết kế không tiếp cận được catalogue hoặc tư vấn của nhân viên bán hàng chưa đầy đủ, hoặc không có tài liệu kỹ thuật chính thống nên thường dẫn đến một số vấn đề sau:
3. Lựa chọn thang máy cho nhà ở tư nhân theo các thông số cơ bản
Khi lựa chọn, yêu cầu quan trọng nhất phải đạt được: đảm bảo được mục đích sử dụng thang máy một cách thuận tiện, an toàn và tin cậy. Việc tăng tính tiện nghi, vẻ đẹp và sự sang trọng sau đó được cân nhắc đến. Và cuối cùng, phù hợp với khả năng tài chính của chủ nhà.
3.1 Chọn các thông số cơ bản của thang máy
Các thông số cơ bản của thang máy dùng cho nhà ở tư nhân bao gồm:
tải trọng, tốc độ, kiểu cửa, số tầng dừng,…
3.1.1. Tải trọng định mức (Q) hay số người chứa trong cabin
Theo tiêu chuẩn quốc gia cũng như tiêu chuẩn quốc tế, nếu thang dùng cho một người (người lớn) thì tải trọng tối thiểu là 100kg. Nếu thang dùng cho hai người thì tải trọng tối thiểu là 180kg. Nhưng nếu thang dùng cho ba người trở lên, mỗi người sẽ được tính bằng 75 kg, và theo đó tải trọng định mức sẽ là: 75kg x 3 = 225kg.
Một cách tổng quát hơn, mối quan hệ giữa tải trọng định mức và số người trong cabin được xác định theo công thức:
với đơn vị của tải trọng định mức là kg, và kết quả được làm tròn đến số nguyên gần nhất.
Quan hệ giữa tải trọng, số người với diện tích tối thiểu và tối đa sàn cabin được tổng hợp ở Bảng 1.
Bảng 1 – Quan hệ giữa số người, tải trọng định mức và diện tích sàn cabin
3.1.2. Tốc độ
Đối với thang máy gia đình, tốc độ được quy định không vượt quá 0,3 m/s. Với hành trình không vượt quá 15 m (tương đương với nhà 5 tầng). Nhưng đối với những chủ nhà muốn có thang máy theo ý mình mà không bị ràng buộc bởi quy chuấn về thang máy gia đình hay đối với nhà ở tư nhân có hành trình lớn hơn thì có thể chọn tốc độ cao hơn. Các gam tốc độ hiện nay đang sử dụng cho các nhà tư nhân: 0,30 m/s; 0,50m/s; 0,63m/s; 0,75m/s); 1,00m/s; 1,25m/s và 1,50m/s. Tốc độ thang máy có thể xác định dựa vào công thức kinh nghiệm sau:
Trong đó:
Khi chọn tốc độ cần phải lưu ý tới tình trạng sức khỏe của các thành viên trong gia đình. Trong trường hợp một số người, đặc biệt là người lớn tuổi, bị chóng mặt, cảm thấy khó chịu, thậm chí không thể đi được khi thang máy di chuyển với tốc độ cao hoặc thang có vách cabin làm bằng kính cường lực để quan sát ra ngoài thì cần xem xét chọn tốc độ hợp lý.
3.1.3. Kiểu cửa
Các kiểu cửa thang máy (bao gồm cả cửa cabin và cửa tầng), thường dùng cho thang máy nhà ở tư nhân là:
– Giải toả số người chứa trong cabin khi dừng đúng tầng mà không bị ùn tắc;
– Đủ chiều rộng cho người đi xe lăn vào ra dễ dàng.
(còn tiếp)
Đọc tiếp Phần 2 tại: https://thangmaymeco.com/lua-chon-thang-may-cho-nguoi-cho-nha-o-tu-nhan-phan-2/
Đọc tiếp Phần 3 tại: https://thangmaymeco.com/lua-chon-thang-may-cho-nguoi-cho-nha-o-tu-nhan-phan-3/
(Bài viết đăng trên tạp chí Thang máy tháng 12/2024)
Tác giả:
Chuyên gia thang máy Hoa Văn Ngũ – Nguyên cán bộ giảng dạy khoa Cơ khí, trường Đại học Xây dựng Hà Nội – Nguyên trưởng ban kỹ thuật thang máy, thang cuốn Việt Nam (TCVN/TC 178). Ông là chủ biên cuốn sách “Thang máy và thang cuốn” do Nhà Xuất bản Khoa học & Kỹ thuật phát hành năm 2018.
Thạc sỹ Nguyễn Tiến Nam – Giảng Viên bộ môn Máy Xây dựng, Trưởng Phòng Nghiên cứu thực nghiệm Cơ khí, Khoa Cơ khí, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội.